İstanbul Tabip Odası Aile Hekimleri Komisyonu, Sağlık Bakanlığı’nın sağlık hizmetlerindeki usulsüzlükleri tespit etmek için devreye aldığı Risk Esaslı Denetim Sistemi’ne (REDES) yönelik sert bir açıklama yaptı. Komisyon, aile hekimliğinin yalnızca sayısal verilerle ölçülemeyeceğini savundu. Yapılan yazılı açıklamada, hekimlerin mesleki bağımsızlığının zedelendiği öne sürüldü. Sürekli soruşturma tehdidi altında çalışmanın tıbbi kararları baskıladığı iddia edildi. Sağlık Bakanlığı’na ise REDES’e dair kapsamlı bir şeffaflık çağrısı yapıldı.
Komisyonun eleştirisi, sistemin ölçütlerine odaklandı. Açıklamada, düzenlenen rapor sayısının, muayene sıklığının ve diğer tıbbi işlemlerin nüfusun yaşına, hastalık yüküne ve sosyoekonomik koşullarına göre değiştiği vurgulandı. Aile hekimliğinin elektronik kayıtlar üzerinden değerlendirilecek bir alan olmadığı belirtildi. REDES’in bir yapay zeka olarak bu amaçla kullanılamayacağı ifade edildi. Bu tespitler, denetimin bilimsel temelden uzaklaştığı iddiasını güçlendirdi.
Açıklamanın en dikkat çeken bölümü, soruşturmalara ilişkin verilerin paylaşılmaması oldu. Komisyon, gerekçelerin ve sonuçların açıklanmamasının hekimler ile sağlık çalışanlarını töhmet altında bıraktığını savundu. “Denetim adı altında aile hekimlerinin mesleki bağımsızlığını zedeleyen ve onları sürekli soruşturma tehdidiyle karşı karşıya bırakan uygulamalara son verilmelidir” ifadelerine yer verildi. Sağlık hizmetlerinde ihtiyaç duyulan şeyin algoritmik şüphe değil, hesap verebilir bir denetim olduğu kaydedildi.
İTO Aile Hekimleri Komisyonu, Sağlık Bakanlığı’na bir dizi soru yöneltti. Bugüne dek hangi sayıda aile hekimi ile aile sağlığı çalışanı hakkında inceleme veya soruşturma açıldığı bilgisi talep edildi. Bu soruşturmalardan kaçının disiplin cezası ya da sözleşme feshiyle bittiği soruldu. REDES üzerinden kaç gerçek yolsuzluk ve usulsüzlük tespit edildiği de gündeme taşındı. Tespit edilen kamu zararının toplamının ne olduğu da sorular arasında yer aldı.
Denetim kriterlerinin paylaşılmaması ayrı bir başlık olarak öne çıktı. Risk değerlendirmelerinde kullanılan algoritmaların, eşik değerlerinin ve denetim ölçütlerinin neler olduğu soruldu. Bu kriterlerin sağlık çalışanlarıyla neden paylaşılmadığı da açıklamanın temel sorularından biri oldu. Komisyon, denetimin amacının sağlık hizmetini geliştirmek olması gerektiğini savundu. Hekimleri idari yaptırım kaygısıyla karar vermeye zorlamanın kabul edilemez olduğu ifade edildi.
Açıklamada, denetim sisteminin bilimsel, şeffaf ve çalışan haklarına saygılı olması gerektiği vurgulandı. Mevcut yapının ise hekimler üzerinde bir baskı aracına dönüştüğü öne sürüldü. Komisyon, soruşturma süreçlerine dair verilerin kamuoyuyla paylaşılmasını istedi. Taleplerin merkezinde, aile hekimlerinin mesleki bağımsızlığının korunması yer aldı.
