İsveç’te 13 Eylül’de yapılan parlamento seçimlerinin ardından oy sayımı tamamlandı ve tablo netleşti. Seçim Kurumu’nun açıkladığı sonuçlara göre merkez sol muhalefet 176 sandalye kazanırken, Başbakan Ulf Kristersson’un liderliğindeki sağ blok 173 sandalyede kaldı. 349 sandalyeli parlamentoda çoğunluk için 175 sandalye gerekiyordu. Merkez sol partiler bu eşiği geçerek üç sandalyelik bir üstünlük sağladı. Sonuçların önümüzdeki günlerde resmen onaylanması bekleniyor. Bu tablo, İsveç siyasetinde dört yıllık sağ iktidar döneminin sona ermek üzere olduğunu gösteriyor.
Seçim sonucunun kesinleşmesinin ardından Başbakan Kristersson istifasını verdi. Kristersson, sosyal medya hesabından yayımladığı mektupta başbakanlık görevinden alınması yönündeki talebini iletti. Yeni hükümetin kurulması sürecinin parlamento başkanı tarafından yürütüleceğini belirten Kristersson, süreci resmen başlatmış oldu. Böylece İsveç’te dört yıllık sağ iktidarın ardından hükümet değişikliğinin yolu açıldı. Kristersson’un bu adımı, seçim yenilgisinin doğal bir sonucu olarak yorumlanıyor.
Hükümet kurma sürecinde Sosyal Demokrat Parti lideri Magdalena Andersson öne çıkıyor. Andersson, 2021-2022 arasında başbakanlık koltuğunda oturmuş, ardından 2022 seçimlerinden çıkan sonuçla iktidarı Kristersson’un başındaki sağ bloka devretmişti. Şimdi ise yeni tablo, Andersson’un yeniden başbakanlık koltuğuna oturma ihtimalini güçlendiriyor. Ne var ki merkez sol cephede vergi, enerji ve göç siyaseti gibi konularda farklı görüşler mevcut. Bu farklılıklar nedeniyle hükümet kurma müzakerelerinin planlanandan daha uzun sürmesi bekleniyor.
Kristersson’un istifasının ardından İsveç Parlamentosu Başkanı siyasi partilerle görüşmelere başlayacak ve yeni başbakan adayını belirlemeye çalışacak. İsveç’te bir başbakan adayının göreve gelebilmesi için parlamentonun çoğunluğunun aktif desteğini alması gerekmiyor. Bunun yerine 349 milletvekilinin en az 175’inin adaya karşı oy kullanmaması gerekiyor. Merkez solun 176 sandalyeye ulaşması bu nedenle önemli bir avantaj sağlıyor. Ancak hükümetin yapısı partiler arasındaki müzakereler sonucunda şekillenecek. Bu süreçte parlamentonun üstlendiği rol, hükümetin meşruiyeti açısından belirleyici olacak.
Kristersson, 2022 seçimlerinden sonra Ilımlı Birlik Partisi liderliğinde hükümet kurmuş ve İsveç Demokratlarının parlamento desteğiyle iktidarda kalmıştı. 2026 seçimlerinde ise sağ blok 173 sandalyede kalarak dört yıllık iktidarını kaybetti. Merkez sol partilerin kazandığı üç sandalyelik üstünlük, iktidar değişimini matematiksel olarak mümkün kıldı. Yeni hükümetin kurulma süreci parlamento başkanının yürüteceği görüşmelerle başlayacak. Partiler arası müzakerelerin nasıl sonuçlanacağı ise önümüzdeki günlerde netleşecek. Andersson’un yeniden başbakanlık koltuğuna oturup oturamayacağı, büyük ölçüde bu müzakerelerin seyrine bağlı görünüyor.
